883. Heintje Pik

Dit is eene benaming voor den duivel, die in de 17^de eeuw wordt aangetroffen, en waarin Hein genomen is als een zeer bekende naam, zooals wij thans Jan bezigen. Zie o.a. Kluchtspel II, 200:

Doe ick ereys in me droom in de Hel was,
Het staet me noch wel veur, hoe Heyntje-Pick soo fel was.

Zoo ook III, 65; Snorp. II, 13: Henckje Pik en vgl. de Klucht v. Oene, 221: De Kox worden 'er (in de hel) estroopt en an et spit esteken, en mit Heyntje-mans peckstock bedroopt. In de Gew. Weuw. II, 17 heet de duivel, evenals dial. nog wel, Haantje Pik; elders Pikheintje; Heintje Peuzel, Heintje Peus (vgl. Ndl. Wdb. XII, 1454). Zie voor vele plaatsen en benamingen in vroeger tijd Noord en Zuid XXVI, 385-401. De benaming zal eigenlijk willen zeggen: Hein met de pik (of den pikstok) Of moeten we denken aan de zwarte kleur van den duivel, evenals wellicht bij de 18^de-eeuwsche benaming de pikken (uit de hel)? In Zuid-Nederland; Heintje-Pik (Teirl. II, 24; Antw. Idiot. 1753); Pietje Pek; Zwart Pietje; Pietje de dood; Hansken Peck; Mannekenpek of Pekmanneken (zie Claes, 141); Moontjepek (Antw. Idiot. 832). Dat ook de dood vriend of oom Hein (hd. Freund Hein) en magere Hein genoemd wordt, is bekend; voor de verklaring vgl. Tante Meyer, Oom Jan en zie Ndl. Wdb. VI, 478.